Puste frazesy w CV: czego unikać i co pisać w zamian

Podsumowanie na górze CV nie zmieniło się od lat. Brzmi: „Nastawiony na wyniki profesjonalista z udokumentowanymi sukcesami i doskonałymi umiejętnościami komunikacyjnymi”, a jego autor zaczyna podejrzewać, że połowa pozostałych kandydatów otwiera CV w ten sam sposób. Wyszukiwanie frazesów, których lepiej unikać w CV, zdaje się to potwierdzać: jedna z popularnych list wymienia 79 słów, których należy unikać „za wszelką cenę”. Potem jeszcze raz czyta się ogłoszenie, a ono wprost wymaga „gracza zespołowego dbającego o szczegóły”.

Rady i ogłoszenie zdają się ciągnąć w przeciwne strony. Ten artykuł pokazuje, skąd się biorą listy zakazanych słów, co odpowiadali menedżerowie rekrutujący, gdy ich zapytano, i co eksperymenty mówią o chwaleniu się w CV. Potem oddziela frazesy od słów kluczowych z ogłoszenia, które są czymś innym i powinny zostać.

Krótka odpowiedź ma trzy części. Warto skreślić te słowa, które są twierdzeniami o sobie bez żadnego dowodu, takie jak „zmotywowany”, „pracowity” i „udokumentowane sukcesy”. Nic nie wskazuje, że którekolwiek z nich samo w sobie przekreśla CV; ich koszt polega na tym, że wypełniają pierwsze linijki strony stwierdzeniami, których żaden czytelnik nie może sprawdzić. A cechę wymienioną w ogłoszeniu można nazwać po imieniu, pod warunkiem że towarzyszy jej fakt.

Skąd się biorą listy frazesów w CV

Wiele list czerpie z dwóch źródeł, a każde z nich mierzyło co innego.

Pierwszym jest LinkedIn. W grudniu 2010 roku firma opublikowała zestawienie dziesięciu najbardziej nadużywanych frazesów w profilach swoich amerykańskich użytkowników: „bogate doświadczenie”, „innowacyjny”, „zmotywowany”, „zorientowany na wyniki”, „dynamiczny”, „udokumentowane sukcesy”, „gracz zespołowy”, „szybkie tempo pracy”, „rozwiązywanie problemów” i „przedsiębiorczy”. Najczęstsza fraza zależała od kraju: w Brazylii, Indiach i Hiszpanii był to „dynamiczny”, we Francji, Niemczech, Włoszech i Holandii „innowacyjny”. Zestawienie zaczęło się ukazywać co roku. W styczniu 2015 roku amerykańską listę otwierał „zmotywowany”, a znalazły się na niej też „kreatywny” i „pełen pasji”. Dwa lata później w światowej pierwszej piątce były „przywództwo”, „pełen pasji” i „strategiczny”.

Metoda wyjaśnia, czym te listy są. Artykuł z 2012 roku o ówczesnej edycji ją opisuje: LinkedIn wybierał opisowe słowa z sekcji podsumowania w publicznych profilach użytkowników i sortował je według częstości. Żadnego rekrutera o nic nie pytano. Fraza trafiała na listę, bo była popularna wśród osób piszących profile, choć listy często cytuje się tak, jakby głosowali nad nimi rekruterzy. Rzeczniczka LinkedIn sama wyciągnęła z tego wniosek w 2010 roku. Przytoczono jej słowa, że takie frazy „mogą wydawać się puste potencjalnemu pracodawcy”, i jej radę: „napisz, że masz od ośmiu do dziesięciu lat doświadczenia albo że dzięki tobie sprzedaż wzrosła o 300 procent”.

W 2017 roku LinkedIn przyjrzał się w ten sam sposób rekruterom. Wpis na firmowym blogu dla tej branży opisywał sytuację, w której rekruter „najbardziej przewraca oczami”: gdy kandydaci opowiadają, „jak bardzo są pełni pasji, jak strategicznie myślą i jak bardzo są zdeterminowani”. Potem przedstawiał, co zespół analityków firmy znalazł w profilach samych rekruterów. Wśród dziesięciu słów, których używali najczęściej, według wyliczenia HR Dive, serwisu branżowego, były „pełen pasji” i „strategiczny”, a obok nich „doświadczony”, „skoncentrowany” i „ekspert”. HR Dive zauważył, że ta lista jest „bardzo podobna do tych, które rekruterzy radzą kandydatom usunąć z CV”.

Nawyk przetrwał ponad piętnaście lat rad, by go porzucić. We wrześniu 2026 roku Careerminds, firma zajmująca się outplacementem, opublikowała zestawienie słów występujących w 134 312 podsumowaniach z CV, które pochodziły z jej własnych usług i powstały w ciągu poprzednich dwunastu miesięcy. Siedem z dziesięciu fraz z listy LinkedIn z 2010 roku jest w jej pierwszej dwudziestce, a ósma, „zorientowany na wyniki”, przetrwała jako „nastawiony na wyniki”. „Dynamiczny”, piąty w 2010 roku, jest teraz na pierwszym miejscu.

Co powiedzieli menedżerowie rekrutujący zapytani o zdanie

Drugie źródło zadało pytanie ludziom, którzy czytają CV. Pod koniec 2013 roku Harris Poll na zlecenie portalu pracy CareerBuilder przebadał 2201 menedżerów rekrutujących i specjalistów HR i poprosił ich o wskazanie określeń w CV, które ich zniechęcają.

W tej tabeli łatwo przeoczyć trzy rzeczy. Ma trzynaście lat, a poszukiwania nowszej ankiety wśród menedżerów rekrutujących z opublikowaną metodą nic nie dały. Odsetki są niższe, niż sugeruje sława tej ankiety: 85 procent respondentów nie wskazało „gracza zespołowego”, a 89 procent „dbałości o szczegóły”. Do tego na górze listy są slang i biurowy żargon, a proste deklaracje o charakterze znajdują się niżej.

Ankieta zarejestrowała, co irytuje menedżerów rekrutujących, gdy się ich o to zapyta. Nie śledziła żadnego CV aż do rozmowy kwalifikacyjnej. Określenia, które ci sami respondenci lubili, to głównie czasowniki, takie jak „osiągnąć” i „poprawić”, omówione w poradniku o mocnych czasownikach w CV. Wiceprezes CareerBuilder ujął różnicę między obiema listami w jednym poleceniu: „Nie mów, że jesteś «nastawiony na wyniki»; pokaż pracodawcy swoje prawdziwe wyniki.”

Czy przez frazesy traci się rozmowy kwalifikacyjne

Poradniki często sugerują, że frazes wystarczy, by CV trafiło do kosza. Dowodów z eksperymentów jest w tej sprawie niewiele, w większości są stare i niejednoznaczne.

W badaniu opublikowanym w 1988 roku 81 menedżerów czytało dokumenty aplikacyjne z deklaracjami pisanymi po to, by zrobić wrażenie, oraz bez nich i „niemal pod każdym względem oceniło negatywnie CV nastawione na autoprezentację”. Sześć lat później jeden z tych samych autorów przeprowadził podobny test wśród ludzi biznesu i uzyskał odwrotny wynik: takie deklaracje „wywoływały pozytywne postrzeganie umiejętności interpersonalnych, pewności siebie i przydatności do zatrudnienia”.

Najnowszy z trzech eksperymentów, opublikowany w 2017 roku, posłużył się sformułowaniami, które rozpozna każdy, kto czyta CV. Jedna wersja fikcyjnego CV zaczynała się takim podsumowaniem:

Wersja mocniejsza mówiła: „Wyjątkowo zmotywowany”, „z ogromnymi sukcesami” i „znakomite umiejętności organizacyjne i komunikacyjne”. Według streszczenia artykułu łagodniejsza autopromocja wzmacniała u oceniających przekonanie, że kandydat pasuje do stanowiska i organizacji. Streszczenie nie podaje takiego efektu dla wersji mocniejszej. Oceniających zrekrutowano przez Amazon Mechanical Turk, platformę z drobnymi zleceniami online. Streszczenie nie mówi, ilu ich było ani czy ktokolwiek z nich zawodowo zatrudniał ludzi, a pełne wyniki są dostępne tylko za opłatą.

Badania potwierdzają za to węższą tezę, dotyczącą wiarygodności. W czterech eksperymentach opublikowanych w 2010 roku dwoje psychologów ustaliło, że „stwierdzenia o dokładnie tej samej treści oceniano jako bardziej prawdopodobnie prawdziwe, gdy sformułowano je językiem konkretnym, niż gdy sformułowano je językiem abstrakcyjnym”. Nie były to zdania z CV. CV jest jednak stroną twierdzeń, których czytelnik nie może od razu sprawdzić, a „silne umiejętności przywódcze” to twierdzenie tak abstrakcyjne, jak to tylko możliwe.

Jest też koszt, którego nie trzeba badać. Twierdzenie niesie informację tylko wtedy, gdy mogłoby brzmieć inaczej, a żaden kandydat nie opisuje się jako niezmotywowany, niedbały czy trudny we współpracy. Linijka „zmotywowany, z własną inicjatywą” zajmuje poza tym miejsce, w którym mógłby stać fakt.

Co dołożyły chatboty

Nowszą warstwę sztampowych sformułowań przypisuje się chatbotom. Raport Careerminds wymienia to, co nazywa najczęstszymi frazami AI w niedawnych podsumowaniach: „efektywność operacyjna”, którą znaleziono w 15 425 CV, a dalej między innymi „dostarczanie wyjątkowych”, „ciągłe doskonalenie”, „doskonałość operacyjna”, „zaangażowany we wspieranie” i „chętny, by wykorzystać”. Opis metody mówi jedynie, że policzono każdą dwu- i trzywyrazową frazę w podsumowaniach, i nie pokazuje, jak którąkolwiek z nich powiązano z chatbotem.

Lepsze dowody pochodzą z innego rodzaju tekstów. Badanie z 2024 roku recenzji, które naukowcy pisali dla czterech konferencji poświęconych sztucznej inteligencji, oszacowało, że od 6,5 do 16,9 procent tekstu mogło zostać istotnie zmienione przez model językowy. Autorzy zebrali też 100 przymiotników, których teksty AI używają nieproporcjonalnie często. „Innowacyjny” jest drugim słowem w tej tabeli, w której są też „strategiczny”, „kreatywny”, „doskonały” i „proaktywny”. Pierwsze cztery pojawiły się na listach nadużywanych słów LinkedIn wiele lat przed premierą ChatGPT.

Recenzje naukowe są daleko od CV, więc to porównanie jest luźne. Sugeruje jednak, że wśród przymiotników ulubionych przez chatboty są i takie, które kandydaci zdążyli już wyświechtać, a podsumowanie oddane chatbotowi do szlifu może wrócić z jeszcze większą ich liczbą.

O tym, jak rekruterzy rozpoznają CV napisane przez maszynę i jak często się mylą, jest osobny artykuł. Rada jest ta sama co przy starszych frazesach. Detektor treści AI wskaże linijki, które brzmią jak napisane przez AI, ale do ich zastąpienia potrzebne są fakty, które zna tylko kandydat.

Frazes to nie słowo kluczowe

Zostaje ogłoszenie i jego „gracz zespołowy dbający o szczegóły”. Pracodawcy naprawdę chcą tych cech. National Association of Colleges and Employers (amerykańskie stowarzyszenie uczelni i pracodawców, NACE) zapytało 237 pracodawców w 2024 roku, czego szukają w CV świeżo upieczonych absolwentów. Prawie 90 procent wskazało umiejętność rozwiązywania problemów, a prawie 80 procent pracę zespołową. Co najmniej 70 procent wymieniło komunikację pisemną, inicjatywę i solidny etos pracy. Omówienie NACE dodaje, że „ważne jest, by studenci pokazali te umiejętności i cechy w swoim CV”.

„Gracz zespołowy” irytował więc 15 procent menedżerów rekrutujących w jednej ankiecie, a pracy zespołowej szukało około 80 procent pracodawców w innej. Oba wyniki da się pogodzić. Jak ujmuje to NACE, pracodawcy „szukają dowodów” tej umiejętności, a opis samego siebie żadnego nie dostarcza.

Słowa kluczowe to inna sprawa. W oprogramowaniu rekrutacyjnym słowo kluczowe to termin wybrany przez pracodawcę. Dokumentacja Workable, jednego z takich systemów, wyjaśnia, że pracodawca może przypisać do oferty słowa kluczowe i że gdy kandydat aplikuje, „wszystkie słowa kluczowe zawarte w jego aplikacji zostaną wyróżnione w jego profilu”. Rekruterzy mogą też wyszukiwać „dowolny termin, który da się dopasować do profilu i CV kandydata, w tym poprzednie stanowisko, miejsce pracy lub wykształcenie”. Wśród przykładów w tej dokumentacji są „e-commerce”, „java” i „php”. Robert Half, agencja pośrednictwa pracy, daje kandydatom radę, która do tego pasuje: przestudiować „słowa, którymi oferta pracy opisuje obowiązki, kwalifikacje lub certyfikaty”, i używać ich „tylko wtedy, gdy trafnie opisują twoje doświadczenie”.

Różnicę da się ująć prosto. Słowo kluczowe nazywa coś, co kandydat ma albo co robił: narzędzie, kwalifikację, stanowisko, dziedzinę, rodzaj pracy. Jest albo prawdziwe, albo fałszywe. Frazes to opinia kandydata o samym sobie. „Rozrachunki z dostawcami”, „SAP” i „CPA” (amerykański tytuł dyplomowanego księgowego) należą do pierwszej grupy i powinny się pojawić w brzmieniu z ogłoszenia, jak wyjaśnia poradnik o dopasowaniu CV do oferty pracy. „Przebojowy” należy do drugiej.

Niektóre określenia są jednym i drugim, a „dbałość o szczegóły” w ogłoszeniu to właśnie taki przypadek. Rozsądnie jest użyć słowa z ogłoszenia raz i postawić obok niego dowód: termin jest wtedy na stronie dla każdego, kto go szuka, a czytelnik ma powód, by w niego uwierzyć. Zwroty opisujące miejsce pracy, takie jak „szybkie tempo pracy”, nie są kwalifikacjami i nie trzeba ich powtarzać. Ogłoszenie i dwa podsumowania poniżej zostały zmyślone, żeby pokazać różnicę.

Co pisać w zamian

Naprawa wygląda tak samo dla każdego słowa z tych list. Trzeba zapytać, co takiego się wydarzyło, że ktoś inny mógłby użyć tego słowa, zapisać to, a samo słowo usunąć, chyba że pada w ogłoszeniu. Niektóre listy w sieci proponują zamiast tego synonimy: „obdarzony wyobraźnią”, „pomysłowy” albo „wizjonerski” w miejsce „kreatywny”. Zmienia się wtedy słowo, a twierdzenie pozostaje równie gołosłowne jak wcześniej.

Każdy frazes zostawia otwarte pytanie, a odpowiedź na nie to linijka, która powinna się znaleźć w CV.

Frazesy gromadzą się w podsumowaniu, bo to jedyna część CV pisana jako opis osoby. Ten zmyślony przykład zawiera dziewięć zwrotów z powyższych list i jeden fakt: kandydat pracuje w marketingu.

Więcej o tej części CV mówi poradnik o pisaniu podsumowania zawodowego. Ta sama naprawa działa na twierdzenia o charakterze, które pojawiają się w punktach i listach umiejętności, co pokazuje drugi zmyślony przykład.

Obowiązują dwa zastrzeżenia. Fakty muszą być prawdziwe, bo na rozmowie można zapytać o każdy z nich, a liczba wymyślona w miejsce przymiotnika jest gorsza niż sam przymiotnik. Tam, gdzie liczby nie ma, wystarczy nazwać konkretną rzecz: audyt, instrukcję, egzamin. Celem nie jest też CV bez jednego przymiotnika. W eksperymencie z 2017 roku odrobina konwencjonalnego opisu samego siebie kandydatowi nie zaszkodziła.

Podsumowanie z początku artykułu można teraz rozebrać zwrot po zwrocie. „Nastawiony na wyniki” ustępuje miejsca wynikowi, a „udokumentowane sukcesy” samym sukcesom. „Doskonałe umiejętności komunikacyjne” zamieniają się w newsletter, prezentację albo instrukcję, które ktoś napisał. Jeśli ogłoszenie wymaga dbałości o szczegóły, to określenie zostaje, raz, obok błędu, który udało się wychwycić.

Nic w badaniach nie wskazuje, że stara wersja trafiłaby do kosza. W ankiecie z 2013 roku 84 procent menedżerów rekrutujących nie wskazało „nastawienia na wyniki” jako czegoś, co ich zniechęca, a zestawienie LinkedIn sugeruje, że wielu rekruterów opisuje siebie podobnie. Słabość starego podsumowania polega na tym, że w pierwszych linijkach strony nie mówiło czytelnikowi nic, co dałoby się sprawdzić. Nowe daje mu coś, o co może zapytać na rozmowie.

Jak pomaga UseResume

ChatGPT i Claude to narzędzia ogólnego przeznaczenia. UseResume to narzędzie stworzone specjalnie do pisania CV. Zaczyna od twojego obecnego CV, profilu na LinkedIn albo serii pytań z podpowiedziami, a jego AI przepisuje na tej podstawie podsumowanie i punkty. Wklej ofertę pracy, a UseResume dopasuje do niej CV i pokaże, które słowa kluczowe z ogłoszenia już się w nim znalazły, a których brakuje. Każdą propozycję możesz edytować.

Z opisanym tu problemem wiążą się dwa jego narzędzia. Detektor treści AI przyznaje CV wynik AI, pokazuje linijki, które brzmią jak napisane przez AI, i proponuje poprawki. Sprawdzanie CV ocenia CV w skali od 0 do 100 na podstawie 37 testów w 8 kategoriach i podaje, co poprawić najpierw.

Załóż konto i wypróbuj UseResume na podsumowaniu, które otwiera twoje CV.