Cv-zoekwoorden: wat recruiters zoeken en hoe je ze vindt

In het ene browsertabblad staat een vacature open, in het andere een cv. Het advies dat op loopbaansites steeds terugkomt, is dat het cv de juiste zoekwoorden moet bevatten. Minder duidelijk is het advies over welke van de honderden woorden in de vacature dat zijn, of “beheerde” volstaat waar de vacature “beheer” zegt, en hoe vaak een term moet voorkomen.

Die vragen zijn met meer dan giswerk te beantwoorden, want de bedrijven die wervingssoftware maken, publiceren handleidingen voor de recruiters die ermee werken. Daarin staat wat een recruiter in een zoekvak kan typen en wat de software daarmee doet.

In de praktijk is een zoekwoord in een cv een term waarop een recruiter zoekt, of die een wervingsteam als criterium meegeeft aan een selectietool: een functietitel, een vaardigheid, een tool, een diploma of certificering. Sommige systemen zoeken precies op zulke termen, andere laten ruimte voor variatie, en een sollicitant kan niet zien welk systeem een werkgever gebruikt. De betrouwbare methode is om voor alles wat op de kandidaat van toepassing is de bewoording van de vacature zelf over te nemen, in gewone tekst, met afkortingen voluit geschreven. Niets in de handleidingen beloont het om iets twee keer te zeggen.

Wat een zoekwoord in een cv is

In de handleidingen is een zoekwoord alles waar een recruiter naar wil zoeken. Greenhouse, dat een applicant tracking system (ATS) maakt, de software waarmee werkgevers sollicitaties verzamelen en beheren, adviseert wervingsteams te beginnen met “zoeken op functietitels, vaardigheden, locaties en andere zoekwoorden in de volledige tekst van cv’s en interne notities”. Concurrent Workable zegt dat de zoekfunctie “elke term omvat die kan worden gekoppeld aan het profiel en het cv van een kandidaat, inclusief eerdere functietitel, werkplek of opleiding”. De helppagina van LinkedIn over Booleaans zoeken, in het helpcentrum voor recruiters, geeft “accountant AND finance AND CPA” als voorbeeld: een functietitel, een vakgebied en een kwalificatie.

Recruiters beschrijven dezelfde gewoonten als ze ernaar gevraagd worden. Jobscan, een bedrijf dat software verkoopt om de zoekwoorden in een cv te vergelijken met een vacature, ondervroeg 384 recruiters in februari en maart 2025. Bijna allemaal zeiden ze filters te gebruiken in hun ATS of een vergelijkbaar systeem. Volgens het rapport filtert 76,4% op vaardigheden, 59,7% op opleiding, 55,3% op functietitel, 50,6% op certificaten en vergunningen, en meer dan 44% op jaren ervaring. De enquête komt van een leverancier die belang heeft bij de uitkomst. Het rapport noemt de steekproef aselect zonder te zeggen waaruit die is getrokken, en geeft geen responspercentage. De categorieën zijn echter dezelfde als die in de handleidingen.

Tools die sollicitanten met AI beoordelen worden ingesteld met termen van dezelfde soort. De matchingfunctie van Greenhouse vraagt het wervingsteam om “vereiste vaardigheden, relevante ervaring, functietitels en (optioneel) branche”. Ashby, een ander ATS, adviseert recruiters dat elk criterium dat ze voor de AI-beoordeling schrijven iets moet zijn dat “kan worden aangetoond door naar een cv te kijken”. Als voorbeeld van een criterium om te vermijden noemt Ashby “heeft goede smaak”, met als voorgestelde vervanging “heeft het ontwerp geleid van SaaS-producten voor consumenten”.

Geen van deze lijsten noemt een persoonlijke eigenschap zoals “nauwkeurig” of “teamspeler”, en het advies van Ashby houdt recruiters weg van criteria die een cv niet kan aantonen. Zulke woorden kunnen voor de lezer nog steeds van belang zijn, maar de documentatie geeft weinig reden om aan te nemen dat recruiters erop zoeken.

Hoe recruiters op zoekwoorden zoeken

Recruiters zoeken niet altijd. Greenhouse vertelde sollicitanten in januari 2025 dat sollicitaties in zijn systeem over het algemeen één voor één worden gelezen, in de volgorde van binnenkomst, en dat zoeken en filteren pas een rol spelen als een functie honderden of duizenden sollicitanten trekt. Een apart artikel behandelt wat een ATS met een sollicitatie doet, en wanneer het er een afwijst.

Als recruiters wel zoeken, gebruiken ze vaak Booleaans zoeken, waarbij termen worden verbonden met AND, OR en NOT. Een artikel uit 2016 van de Society for Human Resource Management (de Amerikaanse beroepsvereniging voor HR) legde de leden de logica uit. Zoekopdrachten met AND “moeten worden gebruikt om gericht te zoeken op specifieke vaardigheden, technologieën en titels die essentieel zijn voor de functie”, terwijl zoekopdrachten met OR “worden gebruikt om een zoekopdracht te verbreden”. Greenhouse bouwt dezelfde logica in twee labels in. Zoekwoorden met het label Required (vereist) moeten allemaal in een sollicitatie staan om die in de resultaten te laten verschijnen. Van de zoekwoorden met het label Preferred (gewenst) hoeft er maar één voor te komen.

In een systeem dat woordgroepen exact vergelijkt, verschijnt een cv bij die zoekopdracht alleen als het elk onderdeel bevat. Een cv met “sloot elke maand de boeken af” verschijnt niet, ook al is het werk hetzelfde.

Twee kenmerken uit de handleidingen zijn van belang voor een sollicitant. Het eerste is dat een zoekopdracht test of een term aanwezig is. De pagina’s van Greenhouse en Workable, en de pagina van Ashby over het zoeken naar kandidaten, beschrijven allemaal termen die een sollicitatie wel of niet bevat. Geen ervan beschrijft een resultaat dat beter wordt als een term vaker voorkomt. Drie handleidingen zijn echter niet alle systemen. Geen ervan zegt hoe resultaten worden gerangschikt, en het SHRM-artikel merkt op dat resultaten in sommige systemen “kunnen worden gesorteerd op datum van vinden of op relevantie”. De AI-matching van Greenhouse is in dezelfde geest gedocumenteerd. De handleiding zegt dat “meerdere termen kunnen verwijzen naar dezelfde gekalibreerde vaardigheid”, zodat “een langere lijst met gevonden termen niet altijd een hogere matchscore betekent”.

Het tweede is waar de termen van de recruiter vandaan komen. Greenhouse biedt recruiters “voorgestelde zoekwoorden, gegenereerd uit je openbare vacature”. In dat systeem hebben de vacature die een sollicitant leest en de lijst met termen die een recruiter krijgt in elk geval dezelfde bron.

Exacte match, synoniemen en afkortingen

Of de bewoording exact moet zijn, hangt af van de software, en de handleidingen zijn het niet met elkaar eens.

De soepele modi zijn minder soepel dan ze klinken. De ruimste instelling van Ashby “kan cv’s opleveren die localized of localize bevatten” bij een zoekopdracht naar localization, in de voorzichtige bewoording van de handleiding zelf. Het voorbeeld van Workable voor fuzzy matching is een voornaam: een zoekopdracht naar Tom kan ook Tim opleveren. Of “beheerde” voldoet bij een zoekopdracht naar “beheer”, hangt dus af van een instelling die de sollicitant nooit ziet.

Greenhouse verzacht de exacte matching op een andere manier. In het artikel voor sollicitanten staat dat de software “relevante zoekwoorden en synoniemen van die zoekwoorden voorstelt die recruiters in hun zoekopdracht kunnen gebruiken”, zodat een vacature waarin JavaScript staat, kan leiden tot een zoekopdracht naar React of TypeScript. De suggesties verbreden wat de recruiter typt. Ze veranderen niet hoe een getypte term wordt vergeleken: recruiters zullen volgens het artikel “exacte overeenkomsten vinden in de sollicitaties van kandidaten”.

Afkortingen worden al net zo wisselend behandeld. In het SHRM-artikel, inmiddels tien jaar oud, zei Irina Shamaeva, destijds chief sourcer bij het executive-searchbureau Brain Gain Recruiting, dat sommige systemen afkortingen begrijpen. LinkedIn deed dat toen niet: een zoekopdracht naar “chief financial officer” en een naar CFO leverden verschillende resultaten op. Een recruiter kan beide afdekken door ze met OR te verbinden, maar een recruiter met haast doet dat misschien niet.

De gevolgen van een mismatch zijn wel beschreven, maar niet gemeten. In een rapport uit 2021 van Harvard Business School en Accenture schreven de auteurs dat werknemers die “sommige vaardigheden of ervaring beschrijven in andere bewoordingen dan die in de vacaturetekst, buiten beschouwing worden gelaten”. Hetzelfde rapport levert een cijfer dat vaak wordt aangehaald in adviezen over zoekwoorden: 88% van de ondervraagde werkgevers zei dat geschikte, hooggekwalificeerde kandidaten werden weggefilterd omdat ze niet voldeden aan “de exacte criteria die in de vacaturetekst zijn vastgelegd”. De enquête bereikte begin 2020 2.275 leidinggevenden in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Duitsland, en de vraag ging alleen naar wie bij een bedrijf werkte dat een wervingssysteem gebruikte. Het voorbeeld van een criterium dat het rapport zelf gaf, was werkervaring. Het cijfer meet dus strikt filteren in het algemeen, waarvan de bewoording één onderdeel is.

Omdat de sollicitant niet kan zien welk systeem of welke modus wordt gebruikt, is het verstandig om voor de strengste te schrijven. Dat betekent: elke term in de vorm van de vacature gebruiken, en een afkorting de eerste keer samen met de volledige vorm geven. Het loopbaancentrum van het Massachusetts Institute of Technology geeft een vergelijkbaar advies: “Kort relevante zoekwoorden niet af, want een ATS houdt er mogelijk niet goed rekening mee”.

Voor spelling geldt dezelfde regel. Voor een exacte zoekopdracht zijn “optimisation” en “optimization” verschillende woorden, dus een kandidaat die bij een Britse werkgever solliciteert, spelt zoals de vacature, en omgekeerd geldt hetzelfde voor een Britse kandidaat die in de Verenigde Staten solliciteert.

Zoekwoorden vinden in een vacature

Neem een verzonnen vacature voor een senior accountant bij een softwarebedrijf.

De onderstreepte termen zijn zelfstandige naamwoorden: een titel, taken, tools, standaarden en kwalificaties. Gesorteerd op soort vormen ze een korte lijst.

De laatste regel van de vacature draagt niets bij aan de lijst. De woorden Vereist en Gewenst verdienen wel aandacht, omdat dit de labels zijn die Greenhouse recruiters voor hun zoektermen geeft (Required en Preferred), en een term die de vacature vereist, is een aannemelijke kandidaat voor het eerste label, al zegt de handleiding niet hoe recruiters kiezen.

Elke term op de lijst moet daarna door één test: klopt hij voor de kandidaat? De termen die slagen, gaan in de vorm van de vacature het cv in. Een gratis zoekwoordgenerator voor cv’s haalt ze eruit, en de gids over een cv afstemmen op een vacaturetekst behandelt het herschrijven dat daarop volgt.

Sommige vacatures zijn te summier om een lijst op te leveren, en sommige kandidaten kennen hun werk alleen onder de interne naam die een werkgever ervoor gebruikte. Voor beide problemen is O*NET, de database van het Amerikaanse ministerie van Arbeid, een nuttig naslagwerk. De pagina voor accountants en auditors noemt taken in standaardbewoording, zoals “rekeningen controleren op afwijkingen en verschillen aansluiten”, samen met de software die in het beroep wordt gebruikt. De vaardigheden die “vaak worden genoemd in vacatures van werkgevers voor dit beroep”, zijn er gemarkeerd als In Demand (veelgevraagd). Twee of drie andere vacatures voor dezelfde functietitel lezen dient hetzelfde doel.

Waar zoekwoorden in een cv horen

Voor de zoekopdracht maakt de plek nauwelijks uit. Greenhouse doorzoekt “de volledige tekst van cv’s”. Workable geeft een resultaat als de zoekwoorden “in een willekeurige sectie van het kandidaatprofiel staan, zoals het cv-bestand, werkervaring, vaardigheden”. Ashby haalt kandidaten op “op basis van de tekst in hun cv”. Een term telt waar hij ook staat, mits de software het bestand überhaupt kan lezen, en dat hangt af van hoe een ATS een cv uitleest.

De plek doet er wel toe voor de persoon die het cv opent nadat de zoekopdracht het heeft gevonden. Een term in een lijst met vaardigheden laat zien dat de kandidaat de vaardigheid claimt. Dezelfde term in een bulletpoint laat zien waar die is ingezet en wat dat opleverde. Stel dat de kandidaat voor de accountancyfunctie het werk heeft gedaan en het heeft beschreven in de taal van een vorige werkgever.

De samenvatting en de sectie vaardigheden bevatten de termen die in een bulletpoint geen vanzelfsprekende plek hebben: de functietitel, de kwalificatie, de tools.

De functietitel hoort alleen in de samenvatting als die het werk van de kandidaat eerlijk beschrijft. Meer dan de helft van de recruiters in de enquête van Jobscan zei op functietitel te filteren, dus het loont om die goed te kiezen.

Matchen en volstoppen

Matchen is het woord uit de vacature gebruiken voor iets wat de kandidaat heeft gedaan. Volstoppen is termen toevoegen die niets beschrijven, of één term herhalen in de hoop dat die zwaarder telt.

De herhaling levert niets op bij een zoekopdracht die op aanwezigheid test, en de matchinghandleiding van Greenhouse zegt dat een langere lijst gevonden termen een score niet altijd verhoogt. Over het idee dat een sollicitatie vol zoekwoorden moet staan om in de zoekresultaten van een recruiter te verschijnen, zegt het artikel van Greenhouse voor sollicitanten: “Bij Greenhouse is dat niet zo.” De kwalificatie is een ander soort probleem. Een zoekopdracht naar CPA vindt het cv, en de recruiter die het opent, ontdekt vervolgens dat de kandidaat geen CPA is. De eerlijke vorm noemt de werkelijke stand van zaken, zoals “bezig met CPA-examen”.

Het loopbaancentrum van MIT vat de grens samen in één zin: “Je moet nog steeds alles kunnen verantwoorden wat op je cv staat.” Extra termen verstoppen in witte letters omzeilt die grens niet, en een apart artikel beschrijft wat er met verborgen zoekwoorden gebeurt zodra een bestand wordt uitgelezen.

Terug naar de twee browsertabbladen. De zoekwoorden in de vacature zijn de zelfstandige naamwoorden: de functietitel, de taken, de tools en de kwalificaties. Wat daarvan op de kandidaat van toepassing is, gaat het cv in, gespeld zoals in de vacature, met afkortingen voluit ernaast. Volgens de handleidingen is één keer genoeg voor een zoekopdracht. Een tweede keer, in de samenvatting of de lijst met vaardigheden, is voor de persoon die het cv daarna leest. De rest van de woorden uit de vacature kan in het andere tabblad blijven.

Hoe UseResume helpt

Een algemene chatbot zoals ChatGPT of Claude kan de termen uit een vacature op een rij zetten, maar die lijst moet je daarna met de hand in een document verwerken. UseResume is een AI-cv-maker, bedoeld voor precies dat ene document. Plak een vacaturetekst erin en UseResume stemt het cv af op de vacature, en laat zien welke zoekwoorden uit de vacature gevonden zijn en welke ontbreken. Elke suggestie kun je bewerken, zodat een term die je niet eerlijk kunt claimen, niet op de pagina belandt.

Het cv krijgt een ATS-vriendelijk sjabloon met standaardkoppen voor de secties en is als PDF te downloaden. Voor elke vacature kun je een aparte versie bewaren, zodat de woorden van de ene vacature niet in de volgende sollicitatie terechtkomen.

Maak je account aan en stem je cv af op de volgende vacature.